ಕೈಲಾದೇವಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ: ಸ್ಥಳ, ವಿಸ್ತೀರ್ಣ, ಸಸ್ಯಸಂಪತ್ತು, ಪ್ರಾಣಿಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚಿನ ಸುದ್ದಿ

 

ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಮುಖ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಲಾದೇವಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ (Kailadevi Wildlife Sanctuary) ಒಂದು. ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅರಣ್ಯ ಪರಿಸರ, ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಚಲನೆಗೆ ನೆರವಾಗುವ ಸಂಪರ್ಕ ಮಾರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಅರಣ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದ ಈ ಅಭಯಾರಣ್ಯ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿದೆ.

UPSC, KAS, PSI, FDA, SDA ಮತ್ತು ಇತರ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗುವ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಈ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಸ್ಥಳ, ವಿಸ್ತೀರ್ಣ, ನದಿಗಳು, ಸಸ್ಯವರ್ಗ, ವನ್ಯಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಅಧ್ಯಯನದ ಕುರಿತು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.

ಕೈಲಾದೇವಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸುದ್ದಿ

WWF-India ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಸಹಯೋಗದ ಅಧ್ಯಯನವು ಕೈಲಾದೇವಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ರಾಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ಹುಲಿಗಳ ಚೇತರಿಕೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದೆ.

ಈ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ರಣಥಂಬೋರ್ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಉತ್ತರದ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಬಫರ್ ವಲಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ರಣಥಂಬೋರ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಚಂಬಲ್ ಪ್ರದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ವನ್ಯಜೀವಿ ಕಾರಿಡಾರ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

ಈ ರೀತಿಯ ಸಂಪರ್ಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹುಲಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಚಲನೆಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಂಡ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಕೈಲಾದೇವಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಮಾಹಿತಿ

• ಸ್ಥಳ: ಕರೌಲಿ ಜಿಲ್ಲೆ, ರಾಜಸ್ಥಾನ
• ವಿಸ್ತೀರ್ಣ: ಸುಮಾರು 674 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್
• ಸ್ಥಾಪನೆ: 1983
• ಸಂಬಂಧ: ರಣಥಂಬೋರ್ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಉತ್ತರ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಬಫರ್ ವಲಯ
• ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳು: ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಬನಾಸ್ ನದಿ; ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ಚಂಬಲ್ ನದಿ
• ಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು: ಕಲ್ಲುಗಾಡು ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಆಳವಾದ ಕಂದರಗಳು ಮತ್ತು ಒಣ ಎಲೆ ಉದುರುವ ಕಾಡುಗಳು
• ಪ್ರಮುಖ ಸಸ್ಯಗಳು: ಢೋಕ್, ಖೈರ್ ಮತ್ತು ತೆಂದು
• ಪ್ರಮುಖ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳು: ಬಂಗಾಳ ಹುಲಿ, ಚಿರತೆ, ಸೋಮಾರಿ ಕರಡಿ, ಭಾರತೀಯ ಬೂದು ತೋಳ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟೆ ಕತ್ತೆಕಿರುಬ
• ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ: ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೈಲಾದೇವಿ ದೇವಾಲಯ

ಕೈಲಾದೇವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು

ಕೈಲಾದೇವಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಕರೌಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ಭೂಪ್ರದೇಶವು ಕಲ್ಲುಗಾಡು ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಆಳವಾದ ಕಂದರಗಳು ಮತ್ತು ಒಣ ಎಲೆ ಉದುರುವ ಅರಣ್ಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಆಳವಾದ ಕಂದರಗಳನ್ನು ‘ಖೋಸ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಪಶ್ಚಿಮ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಬನಾಸ್ ನದಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಚಂಬಲ್ ನದಿ ಇದೆ. ಈ ಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿವೆ.

ರಣಥಂಬೋರ್ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ

ಕೈಲಾದೇವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ರಣಥಂಬೋರ್ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಉತ್ತರದ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಬಫರ್ ವಲಯವಾಗಿ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿದೆ. ಇದು ರಣಥಂಬೋರ್ ಮತ್ತು ಚಂಬಲ್ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೂ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.

ಹುಲಿಗಳಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ, ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಚಲಿಸಲು ಸಂಪರ್ಕಿತ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳು ಅಗತ್ಯ. ಆದ್ದರಿಂದ ವನ್ಯಜೀವಿ ಕಾರಿಡಾರ್‌ಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಕೈಲಾದೇವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಸಸ್ಯಸಂಪತ್ತು

ಈ ಅಭಯಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಣ ಎಲೆ ಉದುರುವ ಅರಣ್ಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಮರ ಪ್ರಭೇದಗಳು:

• ಢೋಕ್ (Dhok): ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಒಣ ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರಮುಖ ಮರ.
• ಖೈರ್ (Khair): ಒಣ ಅರಣ್ಯ ಪರಿಸರದ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಒಂದು ಭಾಗ.
• ತೆಂದು (Tendu): ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮರ ಪ್ರಭೇದ.

ಈ ಸಸ್ಯವರ್ಗವು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ, ನೆರಳು ಮತ್ತು ಆಶ್ರಯ ಒದಗಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅರಣ್ಯ ಪರಿಸರದ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಕೈಲಾದೇವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಪ್ರಾಣಿಸಂಪತ್ತು

ಕೈಲಾದೇವಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ವಿವಿಧ ಸಸ್ತನಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಸಸ್ತನಿಗಳು

• ಬಂಗಾಳ ಹುಲಿ
• ಚಿರತೆ
• ಸೋಮಾರಿ ಕರಡಿ
• ಭಾರತೀಯ ಬೂದು ತೋಳ
• ಪಟ್ಟೆ ಕತ್ತೆಕಿರುಬ
• ನರಿ
• ನೀಲ್ಗಾಯ್
• ಚಿಂಕಾರಾ
• ಸಾಂಬರ್
• ಚೀತಲ್

ಇಲ್ಲಿ ಮಿಂಚುಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ನವಿಲು ಸೇರಿದಂತೆ 200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಎಂದು ನೀಡಲಾದ ಮಾಹಿತಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಈ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪ್ರಾಣಿಸಂಪತ್ತು ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಪರಿಸರ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಮುದಾಯದ ಅರಣ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು

ಕೈಲಾದೇವಿ ಪ್ರದೇಶದ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷತೆ ಎಂದರೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ನಡೆಯುವ ಅರಣ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು.

‘ಕುಲ್ಹಾಡಿ ಬಂದ್ ಪಂಚಾಯತ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಸಮುದಾಯ ಆಧಾರಿತ ಅರಣ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ. ‘ಕುಲ್ಹಾಡಿ ಬಂದ್’ ಎಂಬ ಪದವು ಕೊಡಲಿಗಳನ್ನು ಕಾಡಿನೊಳಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಇಂತಹ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಅರಣ್ಯ ನಾಶವನ್ನು ತಡೆಯಲು, ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ನೆರವಾಗಬಹುದು.

ಕೈಲಾದೇವಿ ದೇವಾಲಯದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ

ಕೈಲಾದೇವಿ ದೇವಾಲಯವು ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಭಕ್ತರು ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ.

ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.

UPSC ಮತ್ತು KAS ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

1. ಕೈಲಾದೇವಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಕರೌಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಇದೆ.
2. ಇದರ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಸುಮಾರು 674 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್.
3. ಇದನ್ನು 1983ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
4. ಇದು ರಣಥಂಬೋರ್ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಉತ್ತರ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಬಫರ್ ವಲಯವಾಗಿದೆ.
5. ಬನಾಸ್ ನದಿ ಇದರ ಪಶ್ಚಿಮ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದೆ.
6. ಚಂಬಲ್ ನದಿ ಇದರ ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ.
7. ಢೋಕ್, ಖೈರ್ ಮತ್ತು ತೆಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಾಗಿವೆ.
8. ಹುಲಿ, ಚಿರತೆ, ಸೋಮಾರಿ ಕರಡಿ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಬೂದು ತೋಳ ಪ್ರಮುಖ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳಾಗಿವೆ.
9. ಕೈಲಾದೇವಿ ದೇವಾಲಯವು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.
10. WWF-India ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧ್ಯಯನವು ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದೆ.

ಪದೇಪದೇ ಕೇಳಲಾಗುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (FAQs)

1. ಕೈಲಾದೇವಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ ಯಾವ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದೆ?

ಇದು ರಾಜಸ್ಥಾನ ರಾಜ್ಯದ ಕರೌಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಇದೆ.

2. ಕೈಲಾದೇವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಯಾವ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಉತ್ತರ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗಿದೆ?

ಇದು ರಣಥಂಬೋರ್ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಉತ್ತರ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಬಫರ್ ವಲಯವಾಗಿದೆ.

3. ಕೈಲಾದೇವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಯಾವುವು?

ಕಲ್ಲುಗಾಡು ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಆಳವಾದ ಕಂದರಗಳು ಮತ್ತು ಒಣ ಎಲೆ ಉದುರುವ ಕಾಡುಗಳು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು.

4. ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಪಶ್ಚಿಮ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ನದಿ ಯಾವುದು?

ಬನಾಸ್ ನದಿ.

5. ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ನದಿ ಯಾವುದು?

ಚಂಬಲ್ ನದಿ.

6. ಕೈಲಾದೇವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಯಾವುವು?

ಬಂಗಾಳ ಹುಲಿ, ಚಿರತೆ, ಸೋಮಾರಿ ಕರಡಿ, ಭಾರತೀಯ ಬೂದು ತೋಳ, ಪಟ್ಟೆ ಕತ್ತೆಕಿರುಬ, ನೀಲ್ಗಾಯ್, ಚಿಂಕಾರಾ, ಸಾಂಬರ್ ಮತ್ತು ಚೀತಲ್ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾಣಿಗಳಾಗಿವೆ.

ಸಮಾರೋಪ

ಕೈಲಾದೇವಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನ ಹೊಂದಿದೆ. ರಣಥಂಬೋರ್ ಮತ್ತು ಚಂಬಲ್ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಪರ್ಕ, ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಸಂಪತ್ತು ಹಾಗೂ ಸಮುದಾಯದ ಅರಣ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಇದರ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ.

ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗಾಗಿ ಇದರ ಸ್ಥಳ, ವಿಸ್ತೀರ್ಣ, ಸ್ಥಾಪನೆಯ ವರ್ಷ, ನದಿಗಳು, ಸಸ್ಯವರ್ಗ ಮತ್ತು ರಣಥಂಬೋರ್ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.

ಮಾಹಿತಿ ಮೂಲ: WWF-India ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಸಹಯೋಗದ ಅಧ್ಯಯನದ ಕುರಿತು ನೀಡಲಾದ ಮಾಹಿತಿ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ.

ಕೈಲಾದೇವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ