ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (United Nations Development Programme – UNDP): ಇತಿಹಾಸ, ಉದ್ದೇಶಗಳು, ರಚನೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳು

1. ಪರಿಚಯ

ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (United Nations Development Programme – UNDP) ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನ ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆ, ಅಸಮಾನತೆ ಕಡಿತ, ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತ, ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ನಿರ್ವಹಣೆ, ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

UNDP ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನದ (GDP) ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೂಲಕ ಅಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಜನರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಆರೋಗ್ಯ, ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ, ಗೌರವಯುತ ಜೀವನ, ಆರ್ಥಿಕ ಅವಕಾಶಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ದೊರೆಯುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬುದಕ್ಕೂ ಮಹತ್ವ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿಗಳಾದ (Sustainable Development Goals – SDGs) ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ನೀತಿ, ತಾಂತ್ರಿಕ ನೆರವು, ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ UNDP ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮುಖ್ಯ ಮಾಹಿತಿ:

  • ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು: United Nations Development Programme.
  • ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಹೆಸರು: UNDP.
  • ಸ್ಥಾಪನೆ: 1965.
  • ಕಾರ್ಯಾರಂಭ: 1966.
  • ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ: ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ಅಮೆರಿಕ.
  • ಪ್ರಸ್ತುತ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿ: Alexander De Croo.
  • ಕಾರ್ಯವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಸುಮಾರು 170 ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳು.
  • ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ: ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ.

2. UNDPಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ (Historical Background)

UNDP ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಹಿಂದೆ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಪಾತ್ರವಿದೆ.

A. Expanded Programme of Technical Assistance (EPTA)

1949ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ EPTAಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು.

ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಗಳು:

  • ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು.
  • ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವುದು.
  • ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನೆರವು.
  • ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು.
  • ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.

B. United Nations Special Fund

1958ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ United Nations Special Fund ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತಾ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು.

ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಗಳು:

  • ದೊಡ್ಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆ.
  • ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತಾ ಅಧ್ಯಯನಗಳು.
  • ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ನೆರವು.
  • ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸಮರ್ಪಕ ಬಳಕೆಗೆ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುವುದು.

C. UNDP ಸ್ಥಾಪನೆ

EPTA ಮತ್ತು United Nations Special Fund ಎರಡೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅತಿಕ್ರಮಣಗಳಿದ್ದವು.

ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನೆರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಲು ಈ ಎರಡೂ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಂಡಳಿ (ECOSOC) ಮುಂದಿಟ್ಟಿತು.

ನಂತರ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆಯ ನಿರ್ಣಯದ ಮೂಲಕ 1965ರಲ್ಲಿ UNDP ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಈ ವಿಲೀನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ 1966ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿತು.

ಕಾಲಾನುಕ್ರಮ:

ವರ್ಷ ಘಟನೆ
1949 Expanded Programme of Technical Assistance (EPTA) ಸ್ಥಾಪನೆ
1958 United Nations Special Fund ಸ್ಥಾಪನೆ
1965 UNDP ಸ್ಥಾಪನೆ
1966 UNDP ಕಾರ್ಯಾರಂಭ
1990 ಮೊದಲ Human Development Report ಪ್ರಕಟಣೆ
2000 Millennium Development Goals ಅನುಷ್ಠಾನದ ಅವಧಿ ಆರಂಭ
2015 Sustainable Development Goals ಅಂಗೀಕಾರ
2025 UNDP ತನ್ನ 60ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು

3. UNDPಯ ಉದ್ದೇಶಗಳು (Objectives)

UNDPಯ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾಗುವುದಾಗಿದೆ.

1. ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆ (Poverty Eradication)

ಬಡತನವು ಕೇವಲ ಆದಾಯದ ಕೊರತೆಯಲ್ಲ. ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ, ಪೌಷ್ಟಿಕತೆ, ವಸತಿ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳ ಕೊರತೆಯೂ ಬಡತನದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

UNDP ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ:

  • ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆಗೆ ನೀತಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು.
  • ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು.
  • ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು.
  • ಆರ್ಥಿಕ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.
  • ಹಿಂದುಳಿದ ಸಮುದಾಯಗಳ ಜೀವನಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಿಸುವುದು.

2. ಅಸಮಾನತೆ ಕಡಿತ (Reducing Inequalities)

ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಆದಾಯ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಅವಕಾಶಗಳ ಅಸಮಾನತೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು UNDPಯ ಪ್ರಮುಖ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿದೆ.

ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರು, ಮಕ್ಕಳು, ಅಂಗವಿಕಲರು, ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು ಮತ್ತು ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಸಮುದಾಯಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ.

3. ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತ (Good Governance)

ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಬಲವಾಗಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಜನರಿಗೆ ತಲುಪಲು ಸಾಧ್ಯ.

UNDP ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು:

  • ಚುನಾವಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸುಧಾರಣೆ.
  • ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣೆ.
  • ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ನಿಯಂತ್ರಣ.
  • ಕಾನೂನಿನ ಆಳ್ವಿಕೆ.
  • ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆ.
  • ನಾಗರಿಕರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ.
  • ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ.

4. ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಚೇತರಿಕೆ (Crisis Prevention and Recovery)

ಯುದ್ಧ, ಸಂಘರ್ಷ, ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪ, ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳು ದೇಶಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಹಿನ್ನಡೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.

UNDP ಈ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ:

  • ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ನಂತರದ ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತದೆ.
  • ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಹಕರಿಸುತ್ತದೆ.
  • ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.
  • ವಿಪತ್ತು ಅಪಾಯ ಕಡಿತ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.
  • ಸಂಘರ್ಷದಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಸಮುದಾಯಗಳ ಪುನರ್ವಸತಿಗೆ ಸಹಕರಿಸುತ್ತದೆ.

5. ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಕ್ರಮ (Environment and Climate Action)

ಪರಿಸರ ನಾಶ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಬಡತನ, ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೇಲೆ ನೇರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ.

UNDP ಕೆಳಗಿನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ:

  • ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ.
  • ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ.
  • ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ.
  • ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಭೂ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ.
  • ನೀರಿನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ.
  • ಕಡಿಮೆ ಇಂಗಾಲದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾದರಿ.

6. ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣ (Gender Equality)

ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಉದ್ಯೋಗ, ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಅಧಿಕಾರ ದೊರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು UNDPಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

4. UNDPಯ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಚನೆ (Organizational Structure)

UNDP ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿಶೇಷೀಕೃತ ಸಂಸ್ಥೆ (Specialized Agency) ಅಲ್ಲ; ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆಯ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.

A. ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ (Headquarters)

UNDPಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಅಮೆರಿಕದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ.

ಇಲ್ಲಿಂದ ಜಾಗತಿಕ ನೀತಿ, ಯೋಜನೆ, ಹಣಕಾಸು ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಸಮನ್ವಯ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

B. Administrator (ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿ)

UNDPಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನು Administrator ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಅವರು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ, ಜಾಗತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

Administrator ಅವರು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಉಪ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ (Under-Secretary-General) ಹುದ್ದೆಯ ದರ್ಜೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಾಹಿತಿ: 2026ರ ನವೆಂಬರ್ ವೇಳೆಗೆ Alexander De Croo ಅವರು UNDPಯ Administrator ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು 2025ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2ರಂದು ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು.

C. Executive Board (ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಮಂಡಳಿ)

UNDPಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಸಂಸ್ಥೆ Executive Board ಆಗಿದೆ.

ಇದು UNDP, UNFPA ಮತ್ತು UNOPS ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಮಂಡಳಿಯಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು:

  • ಒಟ್ಟು 36 ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
  • ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಪರ್ಯಾಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತವೆ.
  • ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರು ವಿವಿಧ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ.
  • UNDPಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ನೀತಿಗಳಿಗೆ ಅಂತರಸರ್ಕಾರಿ ಬೆಂಬಲ ಹಾಗೂ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
  • ದೇಶವಾರು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಅನುಮೋದನೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

D. Regional Bureaux (ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಭಾಗಗಳು)

UNDP ತನ್ನ ಜಾಗತಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಭಾಗಗಳ ಮೂಲಕ ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಭಾಗಗಳು:

  1. Africa
  2. Arab States
  3. Asia and the Pacific
  4. Europe and the Commonwealth of Independent States
  5. Latin America and the Caribbean

ಈ ವಿಭಾಗಗಳು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಮತ್ತು ದೇಶಗಳ ಕಚೇರಿಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

E. Country Offices (ದೇಶವಾರು ಕಚೇರಿಗಳು)

UNDP ಸುಮಾರು 170 ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ದೇಶವಾರು ಕಚೇರಿಗಳು ಆಯಾ ದೇಶಗಳ ಸರ್ಕಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಗಳು:

  • ದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆದ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು.
  • ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ನೆರವು.
  • ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಣತಿ ಒದಗಿಸುವುದು.
  • SDG ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಸಹಕರಿಸುವುದು.
  • ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.
  • ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು.

5. UNDPಯ ಹಣಕಾಸಿನ ಮೂಲಗಳು (Funding and Budget)

UNDP ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.

ಇದು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ವಿಧಿಸುವ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದ ಮೂಲಕ ಹಣ ಪಡೆಯುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲ.

ಪ್ರಮುಖ ಹಣಕಾಸಿನ ಮೂಲಗಳು

  1. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಕೊಡುಗೆಗಳು.
  2. ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವು.
  3. ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ.
  4. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಅನುದಾನ.
  5. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಸಹ-ಹಣಕಾಸು.
  6. ವಿವಿಧ ನಿಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗಳು.

Core Resources ಮತ್ತು Other Resources

ಅಂಶ Core Resources Other Resources
ಸ್ವರೂಪ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ನಿರ್ಬಂಧರಹಿತ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾದ ಸಂಪನ್ಮೂಲ
ಬಳಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಟ್ಟಾರೆ ಆದ್ಯತೆಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಯೋಜನೆ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ
ನಮ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ
ಉದಾಹರಣೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ಹವಾಮಾನ ಅಥವಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದೇಶದ ಯೋಜನೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ

2024ರ ಹಣಕಾಸು ಹೇಳಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ UNDPಯ ಒಟ್ಟು ಆದಾಯ ಸುಮಾರು 5.33 ಬಿಲಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್ ಆಗಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಸುಮಾರು 4.68 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಆಗಿದ್ದವು.

2025ರ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಸುಮಾರು 4.9 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದವು.

ಪರೀಕ್ಷಾ ಅಂಶ: UNDPಯ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ದಾನಿಗಳ ಆದ್ಯತೆಗಳ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲುಗಳಾಗಿವೆ.

6. UNDPಯ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳು (Areas of Work)

UNDPಯ 2022–2025ರ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಆರು ಪ್ರಮುಖ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು Signature Solutions ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

1. Poverty and Inequality

ಬಡತನ ಮತ್ತು ಅಸಮಾನತೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಉದ್ಯೋಗ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ, ಆರ್ಥಿಕ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಸೇವೆಗಳ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತದೆ.

2. Governance

ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತ, ಕಾನೂನಿನ ಆಳ್ವಿಕೆ, ಪಾರದರ್ಶಕತೆ, ಚುನಾವಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

3. Resilience

ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪ, ಸಂಘರ್ಷ, ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಆಘಾತಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ.

4. Environment

ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಅರಣ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಭೂ ಅವನತಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತದೆ.

5. Energy

ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನದ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಹಕರಿಸುತ್ತದೆ.

6. Gender Equality

ಮಹಿಳೆಯರ ಆರ್ಥಿಕ ಸಬಲೀಕರಣ, ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ಸಮಾನ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.

ನೆನಪಿಡುವ ಸೂತ್ರ: P-G-R-E-E-G

  • P – Poverty and Inequality
  • G – Governance
  • R – Resilience
  • E – Environment
  • E – Energy
  • G – Gender Equality

7. UNDP ಮತ್ತು ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವರದಿ (Human Development Report)

UNDPಯ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆಗಳಲ್ಲಿ Human Development Report (HDR) ಒಂದು.

ಮೊದಲ Human Development Report ಅನ್ನು 1990ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.

ಈ ವರದಿಯು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಆದಾಯ ಅಥವಾ GDP ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಳೆಯುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಮಾನವ ಕೇಂದ್ರಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು.

ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ಜನರ ಆಯ್ಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದಾಗಿದೆ.

ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೂಚ್ಯಂಕ (Human Development Index – HDI)

HDIಯನ್ನು 1990ರ ಮೊದಲ Human Development Reportನಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.

ಇದು ದೇಶದ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಆಯಾಮಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಳೆಯುತ್ತದೆ.

1. ಆರೋಗ್ಯ (Health)

ಜನರ ದೀರ್ಘ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಜೀವನವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಜನನದ ಸಮಯದ ಜೀವಿತಾವಧಿ ನಿರೀಕ್ಷೆ (Life Expectancy at Birth) ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

2. ಶಿಕ್ಷಣ (Education)

ಶಿಕ್ಷಣದ ಆಯಾಮವನ್ನು ಎರಡು ಸೂಚಕಗಳ ಮೂಲಕ ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ:

  • ಸರಾಸರಿ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣದ ವರ್ಷಗಳು (Mean Years of Schooling).
  • ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣದ ವರ್ಷಗಳು (Expected Years of Schooling).

3. ಜೀವನಮಟ್ಟ (Standard of Living)

ತಲಾ ಒಟ್ಟು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದಾಯ (Gross National Income per capita – GNI per capita) ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದನ್ನು ಖರೀದಿ ಶಕ್ತಿ ಸಮಾನತೆ (Purchasing Power Parity – PPP) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

HDIಯ ಗಣನೆಯ ವಿಧಾನ

HDIಯು ಆರೋಗ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆದಾಯ ಎಂಬ ಮೂರು ಆಯಾಮಗಳ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳ ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ ಸರಾಸರಿಯಾಗಿದೆ.

HDI = (Health Index × Education Index × Income Index)^(1/3)

ಇದರ ಮೌಲ್ಯ 0ರಿಂದ 1ರ ನಡುವೆ ಇರುತ್ತದೆ.

ಮೌಲ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮಟ್ಟವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ.

HDI ವರ್ಗೀಕರಣ

HDI ಮೌಲ್ಯ ವರ್ಗ
0.800 ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅತ್ಯಂತ ಉನ್ನತ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
0.700–0.799 ಉನ್ನತ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
0.550–0.699 ಮಧ್ಯಮ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
0.550ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ

HDIಯ ಮಹತ್ವ

  • GDPಗಿಂತ ವಿಶಾಲವಾದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
  • ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ.
  • ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅಂತರವನ್ನು ಹೋಲಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.
  • ಸರ್ಕಾರಗಳ ನೀತಿ ರೂಪಣೆಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತದೆ.
  • ಮಾನವ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿರಿಸುತ್ತದೆ.

ಮುಖ್ಯ ಪರೀಕ್ಷಾ ಅಂಶ: HDIಯನ್ನು UNDP ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಕೇವಲ UNDPಯ ಆಂತರಿಕ ಸಾಧನೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಾರದು. ಮಹಬೂಬ್ ಉಲ್ ಹಕ್ ಮತ್ತು ಅಮರ್ತ್ಯ ಸೇನ್ ಅವರ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಚಿಂತನೆಗಳು ಇದರ ಪರಿಕಲ್ಪನಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿವೆ.

8. HDIಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳು

A. Inequality-adjusted Human Development Index (IHDI)

ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೂರು ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ HDIಯನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸುವ ಸೂಚ್ಯಂಕವಾಗಿದೆ.

ಒಂದು ದೇಶದ ಸರಾಸರಿ HDI ಹೆಚ್ಚು ಇದ್ದರೂ ಅದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯೊಳಗೆ ಆರೋಗ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆದಾಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಸಮಾನತೆ ಇರಬಹುದು. IHDI ಈ ಅಂಶವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

B. Gender Development Index (GDI)

ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ಪುರುಷರ ನಡುವಿನ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತದೆ.

ಇದು ಆರೋಗ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆದಾಯದ ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಾಧಾರಿತ ಅಂತರವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ.

C. Gender Inequality Index (GII)

ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಪುರುಷರ ನಡುವಿನ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಅಳೆಯುತ್ತದೆ:

  • ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಆರೋಗ್ಯ.
  • ಸಬಲೀಕರಣ.
  • ಕಾರ್ಮಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ.

D. Multidimensional Poverty Index (MPI)

ಬಹುಆಯಾಮದ ಬಡತನವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಬಳಸುವ ಸೂಚ್ಯಂಕವಾಗಿದೆ.

ಇದು ಆರೋಗ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಜೀವನಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಂಚನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಜಾಗತಿಕ Multidimensional Poverty Index ಅನ್ನು UNDP ಮತ್ತು Oxford Poverty and Human Development Initiative (OPHI) ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತವೆ.

9. UNDP ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿಗಳು (SDGs)

2015ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು 2030 Agenda for Sustainable Development ಅನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದವು.

ಇದರಡಿ ಒಟ್ಟು 17 ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿಗಳು ಮತ್ತು 169 ಗುರಿ-ಉಪಲಕ್ಷ್ಯಗಳಿವೆ.

UNDP ಈ ಗುರಿಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಗಳು:

  1. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ SDG ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ ರೂಪಿಸಲು ನೆರವು.
  2. SDG ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ.
  3. ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ SDG ಅನುಷ್ಠಾನ.
  4. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಣಕಾಸು ಸಂಗ್ರಹಣೆ.
  5. ಸರ್ಕಾರಗಳ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.
  6. ಹಿಂದುಳಿದ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದು.

SDGಗಳೊಂದಿಗೆ UNDPಯ ಸಂಬಂಧ: UNDPಯು SDGಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಮನ್ವಯಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಎಲ್ಲ 17 SDGಗಳ ಏಕೈಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಸಂಸ್ಥೆ UNDP ಅಲ್ಲ. ವಿವಿಧ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತಮ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

10. UNDPಯ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕ್ರಮಗಳು (Major Initiatives)

1. Human Development Report

1990ರಿಂದ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವರದಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮೂಲಕ GDP ಆಧಾರಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ.

2. BIOFIN – Biodiversity Finance Initiative

ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಹಣಕಾಸು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು, ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಬಳಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶ.

ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಗಳು:

  • ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಹಣಕಾಸಿನ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು.
  • ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಹಣಕಾಸು ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುವುದು.
  • ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.
  • ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಹಣಕಾಸಿನ ಹೊಸ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು.

3. Equator Prize

ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಮೂಲನಿವಾಸಿ ಸಮುದಾಯಗಳು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನೀಡುವ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು Equator Prize ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮನ್ನಣೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

4. ART Initiative

ART – Advancing Territorial Approach to Development ಎನ್ನುವುದು ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಸಹಕಾರದ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ.

ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು, ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜ, ಖಾಸಗಿ ವಲಯ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಾಲುದಾರರ ನಡುವೆ ಸಮನ್ವಯಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ.

5. Accelerator Labs

UNDPಯ Accelerator Labs ಜಾಲವು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ನವೀನ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಪ್ರಯೋಗ ಮತ್ತು ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.

ಇವುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು:

  • ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI).
  • ಡಿಜಿಟಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ.
  • ದತ್ತಾಂಶ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ.
  • ಸ್ಥಳೀಯ ನವೀನತೆ.
  • ಸಮುದಾಯ ಆಧಾರಿತ ಪರಿಹಾರಗಳು.

6. Global Fund ಜೊತೆಗಿನ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ

UNDP ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ HIV/AIDS, ಕ್ಷಯರೋಗ ಮತ್ತು ಮಲೇರಿಯಾ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ Global Fund ಜೊತೆ ಸಹಕರಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಅಥವಾ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬಲಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ನೆರವು ನೀಡಬಹುದು.

11. UNDP ಮತ್ತು HIV/AIDS ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ

HIV/AIDS ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ನೋಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ.

UNDP ಕೆಳಗಿನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ:

  • HIV ಕುರಿತು ಜಾಗೃತಿ.
  • ತಾರತಮ್ಯ ವಿರೋಧಿ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ನೀತಿಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ.
  • HIV ಪೀಡಿತರ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆ.
  • ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳ ಲಭ್ಯತೆ ಸುಧಾರಣೆ.
  • ಸಮುದಾಯ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ.
  • ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ.

2012ರಲ್ಲಿ Global Commission on HIV and the Law ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ವರದಿಯು HIV ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾನೂನು, ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ತಾರತಮ್ಯದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ತಂದಿತು. ಈ ಆಯೋಗದ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ UNDP ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿತ್ತು.

12. UNDP ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಮನ್ವಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

UNDPಯು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸಮನ್ವಯಕಾರಿ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

United Nations Sustainable Development Group (UNSDG)

UNSDGಯು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿವಿಧ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುವ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

ಇದರ ಉದ್ದೇಶ:

  • ದೇಶಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುವುದು.
  • SDGಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ.
  • ವಿವಿಧ UN ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಹಕಾರ.
  • ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆದ್ಯತೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವುದು.

UNDP Administrator ಅವರು UNSDGಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಉಪ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯವರದ್ದಾಗಿದೆ.

Resident Coordinator System

Resident Coordinator (RC) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಒಂದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ವಿವಿಧ UN ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಮನ್ವಯ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಗಳು:

  • UN Country Teamಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುವುದು.
  • ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆದ್ಯತೆಗಳೊಂದಿಗೆ UN ನೆರವನ್ನು ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡುವುದು.
  • ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವಿನ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು.
  • ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ನೆರವಿನ ನಡುವೆ ಸಮನ್ವಯ ಸಾಧಿಸುವುದು.

ಗಮನಿಸಿ: Resident Coordinator ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಪ್ರಸ್ತುತ UN Development Coordination Office (DCO) ಮೂಲಕ ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು UNDPಯ ದೇಶ ಕಚೇರಿಯೊಂದಿಗೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮಾನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಾರದು.

13. UNDPಯ ಸವಾಲುಗಳು (Challenges)

1. ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಹಣಕಾಸಿನ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆ

UNDPಯ ಹಣಕಾಸು ದಾನಿಗಳ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ನಿಧಿಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಏರಿಳಿತ ಉಂಟಾಗಬಹುದು.

ಇದರಿಂದ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಯೋಜನೆಗಳ ನಿರಂತರತೆಗೆ ತೊಂದರೆಯಾಗಬಹುದು.

2. ದಾನಿಗಳ ಆದ್ಯತೆಗಳ ಪ್ರಭಾವ

ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಹಣಕಾಸು ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.

3. ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕತೆ

ಹಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದರಿಂದ ಹಣಕಾಸು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗಳ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದು ಸವಾಲಾಗಿದೆ.

4. ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಮತ್ತು ದುರುಪಯೋಗದ ಅಪಾಯ

ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಲವು ಪಾಲುದಾರರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ ಹಣಕಾಸಿನ ದುರುಪಯೋಗ, ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಸಂಘರ್ಷ ಮತ್ತು ಖರೀದಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿನ ಅಕ್ರಮಗಳ ಅಪಾಯ ಇರುತ್ತದೆ.

5. ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಅಳತೆ

ಬಡತನ ಕಡಿತ, ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಬಲವರ್ಧನೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿವರ್ತನೆಯಂತಹ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಅಳೆಯುವುದು ಸುಲಭವಲ್ಲ.

6. ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡ

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘರ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನೆರವು ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು.

7. ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕೊರತೆ

ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಣತಿ, ಆಡಳಿತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ದುರ್ಬಲವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಯೋಜನೆಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು.

8. ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ

ಪ್ರವಾಹ, ಬರ, ಚಂಡಮಾರುತ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಹವಾಮಾನ ಘಟನೆಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ದುರ್ಬಲವಾಗಿರುವ ಸಮುದಾಯಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಹಿನ್ನಡೆಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.

14. UNDPಯ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಮಾರ್ಗ (Way Forward)

  1. ಹಣಕಾಸಿನ ವೈವಿಧ್ಯೀಕರಣ: ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ದಾನಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ವಿವಿಧ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಹಣಕಾಸು ಸಂಗ್ರಹಿಸಬೇಕು.

  2. ಪಾರದರ್ಶಕತೆ: ಯೋಜನೆಗಳ ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು.

  3. ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ: ದತ್ತಾಂಶ ಆಧಾರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಯೋಜನೆಗಳ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.

  4. ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ: ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸ್ವಂತ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಬೇಕು.

  5. ಸಮುದಾಯದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ: ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳ ರೂಪುರೇಷೆ ಮತ್ತು ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಬೇಕು.

  6. ಹವಾಮಾನ ಹಣಕಾಸು: ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬೇಕು.

  7. ನವೀನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ: ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತವಾಗಿ ಬಳಸಬೇಕು.

  8. ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆ: ಮಹಿಳೆಯರ ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡಬೇಕು.

15. ಭಾರತದಲ್ಲಿ UNDP (UNDP in India)

UNDP ಭಾರತದಲ್ಲಿ 1951ರಿಂದ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. UNDPಯ ಅಧಿಕೃತ ಸ್ಥಾಪನೆ 1965ರಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದ್ದರೂ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅದರ ಹಿಂದಿನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಕಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಹಕಾರದ ಆರಂಭ 1951ರಲ್ಲೇ ಆಗಿತ್ತು.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ UNDP ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜ, ಖಾಸಗಿ ವಲಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಾಲುದಾರರೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳು

1. ಸುಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಬೆಳವಣಿಗೆ

  • ಜೀವನೋಪಾಯದ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು.
  • ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ.
  • ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಸಮುದಾಯಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಸಬಲೀಕರಣ.
  • ಸಾಮಾಜಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸುಧಾರಣೆ.

2. ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ

  • ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಯೋಜನೆಗಳು.
  • ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ.
  • ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ.
  • ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ.
  • ಭೂ ಅವನತಿ ತಡೆ ಮತ್ತು ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ.

3. ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬಲವರ್ಧನೆ

  • ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳ ಲಭ್ಯತೆ.
  • ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.
  • ಡಿಜಿಟಲ್ ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಹಕಾರ.
  • ದುರ್ಬಲ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ ತಲುಪಿಸುವುದು.

4. SDGಗಳ ವೇಗವರ್ಧನೆ

  • SDGಗಳ ಸ್ಥಳೀಯೀಕರಣ.
  • ದತ್ತಾಂಶ ಆಧಾರಿತ ನೀತಿ ರೂಪಣೆ.
  • ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ.
  • ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ.

ಭಾರತಕ್ಕಾಗಿ UNDP Country Programme 2023–2027

UNDPಯ ಭಾರತ ದೇಶ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು 2023ರಿಂದ 2027ರವರೆಗೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಚೌಕಟ್ಟಾಗಿದೆ.

ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಆದ್ಯತೆಗಳು:

  1. ಸುಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಬೆಳವಣಿಗೆ.
  2. ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಕ್ರಮ.
  3. ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಲವರ್ಧನೆ.
  4. SDGಗಳ ವೇಗವರ್ಧನೆ.
  5. ಬಲವಾದ, ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯುತ ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶ ಆಧಾರಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು.
  6. ಆರ್ಥಿಕ ಅವಕಾಶಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ರಕ್ಷಣೆಯ ವಿಸ್ತರಣೆ.

ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆದ್ಯತೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಹಕಾರ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಹೊಂದಿದೆ.

16. UPSC/KAS ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ

Prelimsಗೆ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು

  • UNDP ಸ್ಥಾಪನೆ – 1965.
  • ಕಾರ್ಯಾರಂಭ – 1966.
  • ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ – ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್.
  • ಮೊದಲ Human Development Report – 1990.
  • HDI – 1990ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯ.
  • ಪ್ರಸ್ತುತ Administrator – Alexander De Croo.
  • ಕಾರ್ಯವ್ಯಾಪ್ತಿ – ಸುಮಾರು 170 ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳು.
  • ಹಣಕಾಸು – ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಕೊಡುಗೆಗಳು.
  • Executive Board – 36 ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು.
  • Executive Board – UNDP, UNFPA ಮತ್ತು UNOPSಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.
  • HDIಯ ಮೂರು ಆಯಾಮಗಳು – ಆರೋಗ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಜೀವನಮಟ್ಟ.
  • HDIಯ ಆದಾಯ ಸೂಚಕ – ತಲಾ GNI.
  • GDI – Gender Development Index.
  • GII – Gender Inequality Index.
  • IHDI – Inequality-adjusted HDI.
  • MPI – Multidimensional Poverty Index.
  • UNDP Administrator – UNSDGಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ.
  • UNSDG ಅಧ್ಯಕ್ಷ – ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಉಪ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ.
  • ಭಾರತದಲ್ಲಿ UNDP ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಹಕಾರ – 1951ರಿಂದ.
  • ಭಾರತ ದೇಶ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ – 2023–2027.

Mainsಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

  1. ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು HDIಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ.
  2. UNDPಯ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
  3. HDI ಮತ್ತು GDP ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿ.
  4. UNDPಯ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ.
  5. SDGಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ UNDPಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
  6. ಭಾರತದಲ್ಲಿ UNDPಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿ.
  7. ಜಾಗತಿಕ ಬಡತನ ಮತ್ತು ಅಸಮಾನತೆ ಕಡಿತದಲ್ಲಿ UNDPಯ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಿ.

17. ತ್ವರಿತ ಪುನರವಲೋಕನ (Quick Revision)

ವಿಷಯ ಮುಖ್ಯ ಮಾಹಿತಿ
ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹೆಸರು United Nations Development Programme
ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಹೆಸರು UNDP
ಸ್ಥಾಪನೆ 1965
ಕಾರ್ಯಾರಂಭ 1966
ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್
ಪ್ರಸ್ತುತ Administrator Alexander De Croo
ಜಾಗತಿಕ ಕಾರ್ಯವ್ಯಾಪ್ತಿ ಸುಮಾರು 170 ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳು
ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ Executive Board
ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರು 36 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು
ಹಣಕಾಸು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಕೊಡುಗೆಗಳು
ಮೊದಲ HDR 1990
HDI 1990ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯ
HDI ಆಯಾಮಗಳು ಆರೋಗ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಜೀವನಮಟ್ಟ
SDGs 17 ಗುರಿಗಳು
BIOFIN ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಹಣಕಾಸು
Equator Prize ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಾಧನೆಗಳಿಗೆ ಮನ್ನಣೆ
UNSDGಯಲ್ಲಿ UNDP Administrator ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಹಕಾರ 1951ರಿಂದ
India Country Programme 2023–2027

18. UPSC/KAS ಮಟ್ಟದ 30 ಬಹು ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs)

ಪ್ರಶ್ನೆ 1.

ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (UNDP) ಕುರಿತು ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ:

  1. UNDPಯನ್ನು 1965ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
  2. ಇದು 1966ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾರಂಭಿಸಿತು.
  3. ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಜಿನೀವಾದಲ್ಲಿದೆ.

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರವನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ:

(a) 1 ಮಾತ್ರ
(b) 1 ಮತ್ತು 2 ಮಾತ್ರ
(c) 2 ಮತ್ತು 3 ಮಾತ್ರ
(d) 1, 2 ಮತ್ತು 3

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (b) 1 ಮತ್ತು 2 ಮಾತ್ರ

ವಿವರಣೆ: UNDPಯನ್ನು 1965ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1966ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡಿತು. ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಅಮೆರಿಕದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2.

UNDPಯ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಎರಡು ಹಿಂದಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಯಾವುವು?

(a) UNESCO ಮತ್ತು UNICEF
(b) EPTA ಮತ್ತು United Nations Special Fund
(c) WHO ಮತ್ತು ILO
(d) UNHCR ಮತ್ತು UNEP

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (b) EPTA ಮತ್ತು United Nations Special Fund

ವಿವರಣೆ: Expanded Programme of Technical Assistance ಮತ್ತು United Nations Special Fund ವಿಲೀನದ ಮೂಲಕ UNDP ರೂಪುಗೊಂಡಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3.

UNDPಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ ಯಾವುದು?

(a) ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವುದು
(b) ಜಾಗತಿಕ ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು
(c) ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನೆರವಾಗುವುದು
(d) ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಕರೆನ್ಸಿ ವಿನಿಮಯ ದರ ನಿಗದಿಪಡಿಸುವುದು

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (c) ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನೆರವಾಗುವುದು

ವಿವರಣೆ: UNDPಯ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಗಳು ಬಡತನ ಕಡಿತ, ಅಸಮಾನತೆ ನಿವಾರಣೆ, ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4.

UNDPಯ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ:

  1. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.
  2. ಇದರ ಹಣಕಾಸು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಕಡ್ಡಾಯ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಶುಲ್ಕಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ.
  3. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ ಯಾವುದು?

(a) 1 ಮಾತ್ರ
(b) 1 ಮತ್ತು 3 ಮಾತ್ರ
(c) 2 ಮತ್ತು 3 ಮಾತ್ರ
(d) 1, 2 ಮತ್ತು 3

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (b) 1 ಮತ್ತು 3 ಮಾತ್ರ

ವಿವರಣೆ: UNDP ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು, ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪಾಲುದಾರರಿಂದ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕಡ್ಡಾಯ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಶುಲ್ಕ ಇದರ ಹಣಕಾಸಿನ ಮೂಲವಲ್ಲ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5.

UNDPಯ Executive Board ಕುರಿತು ಸರಿಯಾದ ಹೇಳಿಕೆ ಯಾವುದು?

(a) ಇದು 15 ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಕೇವಲ UNDPಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.
(b) ಇದು 36 ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, UNDP, UNFPA ಮತ್ತು UNOPSಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.
(c) ಇದು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ ಉಪಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.
(d) ಇದು ಕೇವಲ ಖಾಸಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (b)

ವಿವರಣೆ: Executive Board 36 ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, UNDP, UNFPA ಮತ್ತು UNOPSಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6.

Human Development Report ಕುರಿತು ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ:

  1. ಮೊದಲ ವರದಿ 1990ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.
  2. ಇದು ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕೇವಲ GDP ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಳೆಯುತ್ತದೆ.
  3. ಇದು ಜನರ ಆಯ್ಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವಕಾಶಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರವನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ:

(a) 1 ಮಾತ್ರ
(b) 1 ಮತ್ತು 2 ಮಾತ್ರ
(c) 1 ಮತ್ತು 3 ಮಾತ್ರ
(d) 1, 2 ಮತ್ತು 3

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (c) 1 ಮತ್ತು 3 ಮಾತ್ರ

ವಿವರಣೆ: 1990ರ ಮೊದಲ HDR ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಆದಾಯಕ್ಕಿಂತ ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿತು. ಜನರ ಆರೋಗ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಜೀವನಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7.

ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೂಚ್ಯಂಕದ (HDI) ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಆಯಾಮಗಳು ಯಾವುವು?

(a) ಆರೋಗ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಜೀವನಮಟ್ಟ
(b) ಉದ್ಯೋಗ, ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆ
(c) ಕೃಷಿ, ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳು
(d) ಜನಸಂಖ್ಯೆ, ಭೂಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಆದಾಯ

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (a) ಆರೋಗ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಜೀವನಮಟ್ಟ

ವಿವರಣೆ: HDIಯಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಜೀವಿತಾವಧಿ ನಿರೀಕ್ಷೆ, ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣದ ವರ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವನಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲಾ GNI ಮೂಲಕ ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8.

HDIಯಲ್ಲಿ ಜೀವನಮಟ್ಟದ ಆಯಾಮವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಯಾವ ಸೂಚಕವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ?

(a) ತಲಾ GDP at current prices
(b) ತಲಾ ಒಟ್ಟು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದಾಯ (GNI) at PPP
(c) ಒಟ್ಟು ರಫ್ತು ಮೌಲ್ಯ
(d) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉಳಿತಾಯದ ಪ್ರಮಾಣ

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (b)

ವಿವರಣೆ: HDIಯ ಜೀವನಮಟ್ಟದ ಆಯಾಮಕ್ಕೆ ಖರೀದಿ ಶಕ್ತಿ ಸಮಾನತೆ (PPP) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತಲಾ GNI ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 9.

ಕೆಳಗಿನವುಗಳಲ್ಲಿ HDIಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಆಯಾಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸೂಚಕಗಳ ಸರಿಯಾದ ಜೋಡಿ ಯಾವುದು?

(a) ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಶಾಲಾ ದಾಖಲಾತಿ ಪ್ರಮಾಣ
(b) ಸರಾಸರಿ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣದ ವರ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣದ ವರ್ಷಗಳು
(c) ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕರ ಸಂಖ್ಯೆ
(d) ಶಾಲೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ವೆಚ್ಚ

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (b)

ವಿವರಣೆ: HDIಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಆಯಾಮದಲ್ಲಿ Mean Years of Schooling ಮತ್ತು Expected Years of Schooling ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10.

Inequality-adjusted Human Development Index (IHDI)ಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವೇನು?

(a) ದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುವುದು
(b) ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವುದು
(c) ಕೇವಲ ಮಹಿಳೆಯರ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಅಳೆಯುವುದು
(d) ದೇಶದ ಹಣಕಾಸಿನ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುವುದು

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (b)

ವಿವರಣೆ: IHDI ಆರೋಗ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆದಾಯದ ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯೊಳಗಿನ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ HDIಯನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 11.

Gender Development Index (GDI) ಯಾವ ಅಂಶವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅಳೆಯುತ್ತದೆ?

(a) ಮಹಿಳೆಯರ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ
(b) ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ಪುರುಷರ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಾಧನೆಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ
(c) ಮಹಿಳೆಯರ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ
(d) ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಗಳ ರಫ್ತು ಪ್ರಮಾಣ

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (b)

ವಿವರಣೆ: GDI ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ಪುರುಷರ ಆರೋಗ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ ಹಾಗೂ ಆದಾಯದ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 12.

Gender Inequality Index (GII)ಯಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ?

  1. ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಆರೋಗ್ಯ.
  2. ಸಬಲೀಕರಣ.
  3. ಕಾರ್ಮಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ.

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ ಯಾವುದು?

(a) 1 ಮಾತ್ರ
(b) 1 ಮತ್ತು 2 ಮಾತ್ರ
(c) 2 ಮತ್ತು 3 ಮಾತ್ರ
(d) 1, 2 ಮತ್ತು 3

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (d) 1, 2 ಮತ್ತು 3

ವಿವರಣೆ: GIIಯು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಆರೋಗ್ಯ, ಸಬಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಎಂಬ ಮೂರು ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 13.

ಜಾಗತಿಕ Multidimensional Poverty Index (MPI)ಯನ್ನು UNDP ಯಾವ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ?

(a) World Bank
(b) Oxford Poverty and Human Development Initiative
(c) International Monetary Fund
(d) World Economic Forum

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (b)

ವಿವರಣೆ: UNDP ಮತ್ತು Oxford Poverty and Human Development Initiative (OPHI) ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ MPI ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 14.

UNDPಯ BIOFIN ಉಪಕ್ರಮದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ ಯಾವುದು?

(a) ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು
(b) ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು
(c) ಜಾಗತಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮೆ ಒದಗಿಸುವುದು
(d) ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಲಸೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (b)

ವಿವರಣೆ: BIOFIN ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಹಣಕಾಸು ಕೊರತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಹಣಕಾಸು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 15.

Equator Prize ಯಾವ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ?

(a) ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನೆ
(b) ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಾಧನೆಗಳು
(c) ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ
(d) ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ಸಾಧನೆಗಳು

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (b)

ವಿವರಣೆ: Equator Prize ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಮೂಲನಿವಾಸಿ ಸಮುದಾಯಗಳ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 16.

UNDPಯ Signature Solutionsಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ:

  1. Poverty and Inequality.
  2. Governance.
  3. Resilience.
  4. Environment.
  5. Energy.
  6. Gender Equality.

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರವನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ:

(a) 1, 2 ಮತ್ತು 3 ಮಾತ್ರ
(b) 1, 2, 3 ಮತ್ತು 4 ಮಾತ್ರ
(c) 1, 2, 3, 4, 5 ಮತ್ತು 6
(d) 2, 3, 4 ಮತ್ತು 5 ಮಾತ್ರ

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (c)

ವಿವರಣೆ: UNDPಯ 2022–2025ರ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಆರು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು Signature Solutions ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 17.

UNDP ಮತ್ತು Sustainable Development Goals (SDGs) ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸರಿಯಾದ ಹೇಳಿಕೆ ಯಾವುದು?

(a) UNDP ಎಲ್ಲಾ 17 SDGಗಳ ಏಕೈಕ ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.
(b) UNDP ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ SDGಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನ, ನೀತಿ ರೂಪಣೆ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಸಮನ್ವಯದಲ್ಲಿ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತದೆ.
(c) UNDP ಕೇವಲ SDG 1 ಮತ್ತು SDG 2ಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.
(d) SDGಗಳನ್ನು UNDP ಮಾತ್ರ ರೂಪಿಸಿದೆ.

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (b)

ವಿವರಣೆ: SDGಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ UNDP ಪ್ರಮುಖ ಸಮನ್ವಯ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ 17 ಗುರಿಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನವು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 18.

UNDP Administrator ಅವರ ಹುದ್ದೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸರಿಯಾದ ಹೇಳಿಕೆ ಯಾವುದು?

(a) ಅವರು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.
(b) ಅವರು Under-Secretary-General ದರ್ಜೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.
(c) ಅವರು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.
(d) ಅವರು International Court of Justiceನ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಯಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (b)

ವಿವರಣೆ: UNDP Administrator ಅವರು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ Under-Secretary-General ಹುದ್ದೆಯ ದರ್ಜೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 19.

2026ರ ನವೆಂಬರ್ ವೇಳೆಗೆ UNDPಯ Administrator ಯಾರು?

(a) Achim Steiner
(b) Alexander De Croo
(c) António Guterres
(d) Haoliang Xu

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (b) Alexander De Croo

ವಿವರಣೆ: Alexander De Croo ಅವರು 2025ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2ರಂದು UNDP Administrator ಆಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 20.

United Nations Sustainable Development Group (UNSDG) ಕುರಿತು ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ:

  1. ಇದು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಮನ್ವಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.
  2. UNDP Administrator ಇದರ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.
  3. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಉಪ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಇದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ ಯಾವುದು?

(a) 1 ಮಾತ್ರ
(b) 1 ಮತ್ತು 2 ಮಾತ್ರ
(c) 2 ಮತ್ತು 3 ಮಾತ್ರ
(d) 1, 2 ಮತ್ತು 3

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (d) 1, 2 ಮತ್ತು 3

ವಿವರಣೆ: UNSDGಗೆ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಉಪ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. UNDP Administrator ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 21.

Resident Coordinator Systemನ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯ ಯಾವುದು?

(a) ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವುದು
(b) ದೇಶಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ UN ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುವುದು
(c) ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಸುಂಕಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುವುದು
(d) ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (b)

ವಿವರಣೆ: Resident Coordinators ದೇಶಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ UN ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದ್ಯತೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 22.

UNDPಯ ಹಣಕಾಸಿನ ಕುರಿತು ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ:

  1. Core Resources ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧರಹಿತ ಕೊಡುಗೆಗಳಾಗಿವೆ.
  2. Other Resources ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಅಥವಾ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿರಬಹುದು.
  3. ಎರಡೂ ರೀತಿಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು UNDPಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ.

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ ಯಾವುದು?

(a) 1 ಮಾತ್ರ
(b) 1 ಮತ್ತು 2 ಮಾತ್ರ
(c) 2 ಮತ್ತು 3 ಮಾತ್ರ
(d) 1, 2 ಮತ್ತು 3

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (d)

ವಿವರಣೆ: Core Resources ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆದ್ಯತೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸಬಹುದಾದರೆ, Other Resources ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿರಬಹುದು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 23.

UNDPಯ Accelerator Labsನ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ ಯಾವುದು?

(a) ಸೈನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
(b) ಸ್ಥಳೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ನವೀನ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು
(c) ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕರೆನ್ಸಿ ನಿಯಂತ್ರಣ
(d) ಜಾಗತಿಕ ತೆರಿಗೆ ದರ ನಿಗದಿ

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (b)

ವಿವರಣೆ: Accelerator Labs ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು, ನವೀನತೆ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 24.

HIV/AIDS ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ UNDPಯ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ:

  1. HIV ಪೀಡಿತರ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ.
  2. HIV ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ನೀತಿ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ.
  3. HIV/AIDS ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಏಕೈಕ ಜಾಗತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರವನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ:

(a) 1 ಮಾತ್ರ
(b) 1 ಮತ್ತು 2 ಮಾತ್ರ
(c) 2 ಮತ್ತು 3 ಮಾತ್ರ
(d) 1, 2 ಮತ್ತು 3

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (b)

ವಿವರಣೆ: UNDP HIV ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು, ಕಾನೂನು ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು HIV ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಏಕೈಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 25.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ UNDPಯ Country Programme 2023–2027 ಯಾವ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ?

  1. ಸುಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಬೆಳವಣಿಗೆ.
  2. ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಕ್ರಮ.
  3. ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಲವರ್ಧನೆ.
  4. SDGಗಳ ವೇಗವರ್ಧನೆ.

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ ಯಾವುದು?

(a) 1 ಮತ್ತು 2 ಮಾತ್ರ
(b) 1, 2 ಮತ್ತು 3 ಮಾತ್ರ
(c) 2, 3 ಮತ್ತು 4 ಮಾತ್ರ
(d) 1, 2, 3 ಮತ್ತು 4

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (d)

ವಿವರಣೆ: UNDP India Country Programme 2023–2027 ಈ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 26.

HDI ಮತ್ತು GDP ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ:

  1. GDP ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತದೆ.
  2. HDI ಆರೋಗ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಜೀವನಮಟ್ಟವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ.
  3. GDP ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲೂ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಸುಧಾರಣೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ ಯಾವುದು?

(a) 1 ಮಾತ್ರ
(b) 1 ಮತ್ತು 2 ಮಾತ್ರ
(c) 2 ಮತ್ತು 3 ಮಾತ್ರ
(d) 1, 2 ಮತ್ತು 3

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (b)

ವಿವರಣೆ: GDP ಆರ್ಥಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸೂಚಕ. HDI ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೂರು ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. GDP ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮಾತ್ರದಿಂದ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಸುಧಾರಣೆ ಖಚಿತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 27.

ಕೆಳಗಿನ ಜೋಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗದ ಜೋಡಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ:

(a) HDI – ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
(b) GDI – ಲಿಂಗಾಧಾರಿತ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಾಧನೆಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ
(c) IHDI – ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
(d) BIOFIN – ಜಾಗತಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮೆ

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (d)

ವಿವರಣೆ: BIOFIN ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪಿಸುವ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. ಇದು ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿಲ್ಲ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 28.

UNDPಯ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದಲ್ಲಿ “Leaving No One Behind” ಎಂಬ ತತ್ವದ ಅರ್ಥವೇನು?

(a) ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವುದು
(b) ಹಿಂದುಳಿದ ಮತ್ತು ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಫಲಾನುಭವಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದು
(c) ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಂದ ಖಾಸಗಿ ವಲಯವನ್ನು ಹೊರಗಿಡುವುದು
(d) ಎಲ್ಲಾ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿ ವಿಧಿಸುವುದು

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (b)

ವಿವರಣೆ: ಈ ತತ್ವವು ಬಡವರು, ಮಹಿಳೆಯರು, ಅಂಗವಿಕಲರು, ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು ಮತ್ತು ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಜನರನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 29.

UNDP ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಹಣಕಾಸು ಸವಾಲಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತವಾದ ಹೇಳಿಕೆ ಯಾವುದು?

(a) UNDPಗೆ ಯಾವುದೇ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ.
(b) ದಾನಿಗಳ ಆದ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಕೊಡುಗೆಗಳಲ್ಲಿನ ಏರಿಳಿತವು ಯೋಜನೆಗಳ ಹಣಕಾಸು ಸ್ಥಿರತೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು.
(c) UNDP ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಹಣಕಾಸನ್ನು ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಿಂದ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.
(d) UNDPಗೆ ಯೋಜನೆಗಳ ವೆಚ್ಚದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಇಲ್ಲ.

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (b)

ವಿವರಣೆ: ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಹಣಕಾಸಿನ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯಿಂದ ನಿಧಿಯ ಲಭ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಯೋಜನೆಗಳ ನಿರಂತರತೆ ಸವಾಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 30.

UNDPಯ ಪಾತ್ರದ ಕುರಿತು ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ:

  1. ಇದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ನೀತಿ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ನೆರವು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
  2. ಇದು ಬಡತನ ಕಡಿತ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.
  3. ಇದು ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು SDGಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ.
  4. ಇದು ವಿಶ್ವದ ಎಲ್ಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಬದಲಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತದೆ.

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರವನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ:

(a) 1 ಮತ್ತು 2 ಮಾತ್ರ
(b) 1, 2 ಮತ್ತು 3 ಮಾತ್ರ
(c) 2, 3 ಮತ್ತು 4 ಮಾತ್ರ
(d) 1, 2, 3 ಮತ್ತು 4

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (b) 1, 2 ಮತ್ತು 3 ಮಾತ್ರ

ವಿವರಣೆ: UNDP ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಅದು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲ.

19. ಪದೇಪದೇ ಕೇಳಲಾಗುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (FAQs)

ಪ್ರಶ್ನೆ 1. UNDP ಎಂದರೇನು?

UNDP ಎಂದರೆ United Nations Development Programme. ಇದು ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆ, ಅಸಮಾನತೆ ಕಡಿತ, ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡುವ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2. UNDP ಯಾವಾಗ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು?

UNDPಯನ್ನು 1965ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1966ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 3. UNDPಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಎಲ್ಲಿದೆ?

ಅಮೆರಿಕದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4. UNDPಯ ಪ್ರಸ್ತುತ Administrator ಯಾರು?

2026ರ ನವೆಂಬರ್ ವೇಳೆಗೆ Alexander De Croo ಅವರು UNDPಯ Administrator ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5. UNDPಯ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಗಳು ಯಾವುವು?

ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆ, ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತ, ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ನಿರ್ವಹಣೆ, ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಇಂಧನ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆ ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾಗಿವೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6. Human Development Report ಅನ್ನು ಯಾರು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾರೆ?

ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾದ UNDP ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ವರದಿ 1990ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ 7. HDIಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ಮೂರು ಆಯಾಮಗಳಿವೆ?

ಆರೋಗ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಜೀವನಮಟ್ಟ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 8. ಭಾರತದಲ್ಲಿ UNDP ಯಾವಾಗಿನಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ?

UNDP Indiaಯ ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇದರ ಸಹಕಾರ 1951ರಿಂದ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. UNDP ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾತ್ರ 1965ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.

20. ಸಮಾರೋಪ

ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಜಾಗತಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆ, ಅಸಮಾನತೆ ಕಡಿತ, ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತ, ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳಿಂದ ಚೇತರಿಕೆಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಹಾಗೂ ನೀತಿ ಸಹಕಾರ ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.

Human Development Report ಮತ್ತು Human Development Index ಮೂಲಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೋಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮಾನವ ಕಲ್ಯಾಣದ ವಿಶಾಲ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಜಗತ್ತಿಗೆ ನೆರವಾಗಿದೆ.

ಆದರೆ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಹಣಕಾಸಿನ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆ, ಯೋಜನೆಗಳ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡಗಳಂತಹ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ, ಡಿಜಿಟಲ್ ನವೀನತೆ, ಹವಾಮಾನ ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ UNDP ತನ್ನ ಜಾಗತಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು.

“ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥವು ದೇಶದ ಆದಾಯ ಹೆಚ್ಚುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ಗೌರವಯುತ ಜೀವನ ನಡೆಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಅವಕಾಶಗಳು ಮತ್ತು ಆಯ್ಕೆಗಳು ದೊರೆಯುವುದಾಗಿದೆ.”

21. ಅಧಿಕೃತ ಮತ್ತು ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಮೂಲಗಳು (Official and Referenced Sources)

  1. UNDP – About Us: https://www.undp.org/about-us
  2. UNDP – History and 60 Years: https://www.undp.org/sixty-years-undp
  3. UNDP – Organizational Chart: https://www.undp.org/organizational-chart
  4. UNDP – Executive Board: https://www.undp.org/executive-board
  5. UNDP – Human Development Report 1990: https://hdr.undp.org/content/human-development-report-1990
  6. UNDP – Human Development Approach: https://hdr.undp.org/about/human-development
  7. UNDP – Strategic Plan: https://strategicplan.undp.org/2022-2025/
  8. UNDP – Annual Report 2025: https://www.undp.org/sites/g/files/zskgke326/files/2026-05/undp-annual-report-2025.pdf
  9. UN Sustainable Development Group: https://unsdg.un.org/about/who-we-are
  10. UNDP India – About Us: https://www.undp.org/india/about-us
  11. UNDP India – Country Programme 2023–2027: https://www.undp.org/india/publications/undp-country-programme-document-india-2023-2027
  12. UNDP India – Legal Framework: https://www.undp.org/india/legal-framework
  13. UNAIDS – UNDP and HIV Response: https://www.unaids.org/en/aboutunaids/unaidscosponsors/undp

ಅಧ್ಯಯನ ಸೂಚನೆ: Administrator, ಹಣಕಾಸು, ಜಾಗತಿಕ ಕಾರ್ಯವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಭಾರತ ದೇಶ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಂತಹ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಒಳಪಡುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಮುನ್ನ UNDPಯ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ.