ಪರಿಚಯ
ತುಂಗಭದ್ರಾ
ನದಿಯು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಈ ನದಿ ಕೃಷಿ,
ನೀರಾವರಿ, ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ
ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉಪನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಹಿಂದೂ
ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಈ ನದಿಯನ್ನು ಪವಿತ್ರವೆಂದು
ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಈ ನದಿಯನ್ನು "ಪಂಪಾ" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.
ತುಂಗಭದ್ರಾ
ನದಿ ಎಂದರೇನು?
ತುಂಗಭದ್ರಾ
ನದಿಯು ಎರಡು ನದಿಗಳಾದ:
- ತುಂಗಾ ನದಿ (Tunga River)
- ಭದ್ರಾ ನದಿ (Bhadra River)
ಇವುಗಳ
ಸಂಗಮದಿಂದ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಈ ಎರಡೂ ನದಿಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದ
ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಪೂರ್ವ ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿ ಉಗಮವಾಗುತ್ತವೆ.
ತುಂಗಭದ್ರಾ
ನದಿಯ ಉಗಮ (Origin)
ತುಂಗಭದ್ರಾ
ನದಿಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಮೀಪದ ಕೂಡ್ಲಿ (Koodli) ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಉಗಮವಾಗುತ್ತದೆ.
ಇಲ್ಲಿ:
- ತುಂಗಾ ನದಿ
- ಭದ್ರಾ ನದಿ
ಸಂಗಮಗೊಂಡು
ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತವೆ.
ಉಗಮದ
ಪ್ರಮುಖ ಮಾಹಿತಿ
|
ಅಂಶ |
ವಿವರ |
|
ಉಗಮ
ಸ್ಥಳ |
ಕೂಡ್ಲಿ
(Koodli) |
|
ಜಿಲ್ಲೆ |
ಶಿವಮೊಗ್ಗ |
|
ರಾಜ್ಯ |
ಕರ್ನಾಟಕ |
|
ಮೂಲ
ನದಿಗಳು |
ತುಂಗಾ
ಮತ್ತು ಭದ್ರಾ |
|
ಮೂಲ
ಪ್ರದೇಶ |
ಪಶ್ಚಿಮ
ಘಟ್ಟ |
ತುಂಗಭದ್ರಾ
ನದಿಯ ಹರಿವಿನ ಮಾರ್ಗ (Course)
ಉಗಮವಾದ
ನಂತರ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯು ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.
ಒಟ್ಟು
ಉದ್ದ
531 ಕಿಲೋಮೀಟರ್
ರಾಜ್ಯವಾರು
ಹರಿವು
- ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ – 382 ಕಿಮೀ
- ಕರ್ನಾಟಕ–ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ – 58 ಕಿಮೀ
- ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ – 91 ಕಿಮೀ
ಕೊನೆಗೆ
ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಸಂಗಮೇಶ್ವರಂ
(Sangamaleshwaram) ಬಳಿ
ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ.
ನಂತರ
ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯು ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ.
ಜಲಾನಯನ
ಪ್ರದೇಶ
(Catchment Area)
ತುಂಗಭದ್ರಾ
ನದಿಯ ಒಟ್ಟು ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಸುಮಾರು
69,552 ಚದರ
ಕಿಲೋಮೀಟರ್
ಆಗಿದೆ.
ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಅನೇಕ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಕೃಷಿ
ಮತ್ತು ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಮುಖ
ಉಪನದಿಗಳು (Major
Tributaries)
1. ವರದಾ
ನದಿ (Varada
River)
- ತುಂಗಭದ್ರಾದ ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.
- ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಉಗಮವಾಗುತ್ತದೆ.
- ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಮತ್ತು ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.
2. ಹಗರಿ
ನದಿ (Hagari /
Vedavathi River)
- ಇದನ್ನು ವೇದಾವತಿ ನದಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
- ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.
- ಕೊನೆಗೆ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ.
ರಾಯಚೂರು
ದೋಆಬ್ (Raichur
Doab)
ತುಂಗಭದ್ರಾ
ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಭೂಭಾಗವನ್ನು
"ರಾಯಚೂರು
ದೋಆಬ್"
ಎಂದು
ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವಿಶೇಷತೆಗಳು
- ಅತ್ಯಂತ ಫಲವತ್ತಾದ ಪ್ರದೇಶ
- ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನರ ನಡುವೆ ಸಂಘರ್ಷದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು.
- ಕೃಷಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಮಣ್ಣನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ತುಂಗಭದ್ರಾ
ನದಿ ಮತ್ತು ಹಂಪಿ
ತುಂಗಭದ್ರಾ
ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲೇ ಇರುವ ಹಂಪಿ ನಗರವು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.
ಹಂಪಿಯು:
- ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು.
- UNESCO
ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ತಾಣವಾಗಿದೆ.
- ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಬಂಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ತುಂಗಭದ್ರಾ
ನದಿಯ ಸುತ್ತಲಿನ ಭೂದೃಶ್ಯ
ತುಂಗಭದ್ರಾ
ನದಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವು
- ಬೂದು (Grey)
- ಓಕರ್ (Ochre)
- ಗುಲಾಬಿ (Pink)
ಬಣ್ಣದ
ದೊಡ್ಡ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಬಂಡೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.
ವಿಶೇಷವಾಗಿ
ಹಂಪಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಈ ಬಂಡೆಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ
ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿವೆ.
ತುಂಗಭದ್ರಾ
ನದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು
1. ತುಂಗಭದ್ರಾ
ಅಣೆಕಟ್ಟು
- ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೊಸಪೇಟೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ.
- ನೀರಾವರಿ ಮತ್ತು ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ.
- ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ಎರಡಕ್ಕೂ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.
2. ತುಂಗಾ
ಅನಿಕಟ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು
- ತುಂಗಾ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.
- ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.
3. ಭದ್ರಾ
ಅಣೆಕಟ್ಟು
- ಭದ್ರಾ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.
- ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಜಲಾಶಯ.
4. ಹೇಮಾವತಿ
ಅಣೆಕಟ್ಟು
- ಹೇಮಾವತಿ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ.
- ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.
ಮಳೆಯ
ಪ್ರಭಾವ
ತುಂಗಭದ್ರಾ
ನದಿಯ ಜಲಪ್ರವಾಹವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ
ನೈಋತ್ಯ
ಮಾರುತ
(Southwest Monsoon)
ಮೇಲೆ
ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.
ಜೂನ್‌ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ವರೆಗೆ
ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಳೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ನದಿಯಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಹರಿವು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.
ಇತ್ತೀಚಿನ
ಸುದ್ದಿ (Latest
News)
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ
ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಕರುನೂಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಂತ್ರಾಲಯದ ಸಮೀಪ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ
ಮುಳುಗಿದ್ದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂವರು ಯುವಕರ ಮೃತದೇಹಗಳನ್ನು ಪೊಲೀಸರು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದರು.
ಈ ಘಟನೆ ನದಿಗಳ ಬಳಿ
ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನೆನಪಿಸಿದೆ.
ಪ್ರಮುಖ
ಅಂಶಗಳು
(Highlights)
- ತುಂಗಭದ್ರಾ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿ.
- ಉಗಮ: ಕೂಡ್ಲಿ, ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ.
- ಮೂಲ ನದಿಗಳು: ತುಂಗಾ ಮತ್ತು ಭದ್ರಾ.
- ಒಟ್ಟು ಉದ್ದ: 531 ಕಿಮೀ.
- ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶ: 69,552 ಚ.ಕಿ.ಮೀ.
- ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿಗಳು: ವರದಾ ಮತ್ತು ಹಗರಿ (ವೇದಾವತಿ).
- ರಾಯಚೂರು ದೋಆಬ್ – ಕೃಷ್ಣಾ ಮತ್ತು ತುಂಗಭದ್ರಾ ನಡುವಿನ ಪ್ರದೇಶ.
- ಹಂಪಿ ನಗರವು ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ.
UPSC/KAS ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ
ನೆನಪಿಡಿ
✅ ತುಂಗಭದ್ರಾ
= ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿ
✅
ಉಗಮ = ಕೂಡ್ಲಿ (ಶಿವಮೊಗ್ಗ)
✅
ಮೂಲ ನದಿಗಳು = ತುಂಗಾ + ಭದ್ರಾ
✅
ಉದ್ದ = 531 ಕಿಮೀ
✅
ಸಂಗಮ = ಸಂಗಮೇಶ್ವರಂ (ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ)
✅
ದೋಆಬ್ = ರಾಯಚೂರು ದೋಆಬ್
✅
ಹಂಪಿ = ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ
Frequently Asked Questions (FAQs)
1. ತುಂಗಭದ್ರಾ
ನದಿಯ ಉಗಮ ಎಲ್ಲಿದೆ?
ಕರ್ನಾಟಕದ
ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೂಡ್ಲಿಯಲ್ಲಿ.
2. ತುಂಗಭದ್ರಾ
ಯಾವ ನದಿಯ ಉಪನದಿಯಾಗಿದೆ?
ಕೃಷ್ಣಾ
ನದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿಯಾಗಿದೆ.
3. ತುಂಗಭದ್ರಾ
ನದಿಯ ಒಟ್ಟು ಉದ್ದ ಎಷ್ಟು?
ಸುಮಾರು
531 ಕಿಲೋಮೀಟರ್.
4. ರಾಯಚೂರು
ದೋಆಬ್ ಎಂದರೇನು?
ಕೃಷ್ಣಾ
ಮತ್ತು ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಗಳ ನಡುವಿನ ಫಲವತ್ತಾದ ಭೂಭಾಗ.
5. ಹಂಪಿ
ಯಾವ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ?
ತುಂಗಭದ್ರಾ
ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ.
ಸಮಾರೋಪ
ತುಂಗಭದ್ರಾ
ನದಿಯು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ
ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ತುಂಗಾ ಮತ್ತು ಭದ್ರಾ ನದಿಗಳ ಸಂಗಮದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಈ ನದಿ ಕೃಷ್ಣಾ
ನದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿಯಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಮಹತ್ತರ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಹಂಪಿಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ರಾಯಚೂರು ದೋಆಬ್‌ನ ಕೃಷಿ ಸಂಪತ್ತು
ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು
ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ.